Thiếu vitamin D ở người lớn: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách bổ sung an toàn

Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thu canxi, duy trì sức khỏe xương và hỗ trợ hoạt động bình thường của cơ bắp. Tuy nhiên, thiếu vitamin D ở người lớn không phải lúc nào cũng có biểu hiện rõ ràng. Một số người có thể bị đau xương, yếu cơ, trong khi những người khác không nhận thấy triệu chứng đặc biệt. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến thiếu vitamin D, ai có nguy cơ cao và làm thế nào để bổ sung đúng cách? Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng này và những lưu ý quan trọng khi chăm sóc sức khỏe.

1. Vitamin D có vai trò gì đối với người trưởng thành?

Vitamin D là vitamin tan trong chất béo, có thể được cung cấp qua thực phẩm, sản phẩm bổ sung và được cơ thể tổng hợp tại da khi tiếp xúc với tia UVB từ ánh nắng mặt trời.

Một số vai trò quan trọng của vitamin D gồm:

• Hỗ trợ hấp thu canxi và phospho: Giúp cơ thể sử dụng các khoáng chất cần thiết cho quá trình hình thành và duy trì xương.
• Duy trì sức khỏe xương: Thiếu vitamin D nghiêm trọng và kéo dài có thể dẫn đến nhuyễn xương ở người trưởng thành.
• Hỗ trợ chức năng cơ: Vitamin D góp phần duy trì hoạt động bình thường của cơ bắp.
• Tham gia hoạt động của hệ miễn dịch: Vitamin D có vai trò trong nhiều quá trình điều hòa miễn dịch, nhưng không có nghĩa bổ sung liều cao sẽ ngăn ngừa được mọi bệnh nhiễm trùng.

Khi lượng vitamin D cung cấp không đáp ứng nhu cầu trong thời gian dài hoặc cơ thể hấp thu, chuyển hóa vitamin D kém, tình trạng thiếu hụt có thể xảy ra.

2. Dấu hiệu thiếu vitamin D ở người lớn

Một điểm cần lưu ý là nhiều người thiếu vitamin D không có triệu chứng rõ ràng. Khi thiếu hụt kéo dài hoặc nghiêm trọng, một số biểu hiện có thể xuất hiện.

2.1. Đau xương hoặc khó chịu ở xương

Thiếu vitamin D nghiêm trọng có thể làm giảm quá trình khoáng hóa xương, dẫn đến nhuyễn xương ở người lớn. Người bệnh có thể cảm thấy đau xương hoặc khó chịu ở một số vùng cơ thể.

Tuy nhiên, đau xương cũng có thể liên quan đến nhiều vấn đề khác như bệnh lý cơ xương khớp, chấn thương hoặc các rối loạn chuyển hóa. Không thể dựa vào triệu chứng này để tự kết luận thiếu vitamin D.

2.2. Yếu cơ, giảm sức mạnh cơ bắp

Một số người có tình trạng thiếu vitamin D đáng kể có thể gặp yếu cơ, đau cơ hoặc khó thực hiện các hoạt động thường ngày.

Ở người cao tuổi, yếu cơ và giảm khả năng vận động còn có thể do tuổi tác, bệnh nền, tác dụng phụ của thuốc hoặc thiếu hụt các chất dinh dưỡng khác. Vì vậy, cần đánh giá tổng thể thay vì chỉ tập trung vào vitamin D.

2.3. Dễ té ngã hoặc gặp vấn đề về xương

Thiếu vitamin D nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe xương và cơ. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp té ngã hay gãy xương đều do thiếu vitamin D.

Nếu thường xuyên té ngã, giảm khả năng đi lại hoặc có tiền sử gãy xương khi va chạm nhẹ, bạn nên được thăm khám để đánh giá sức khỏe xương, sức mạnh cơ và những yếu tố nguy cơ liên quan.

2.4. Mệt mỏi kéo dài

Mệt mỏi là triệu chứng không đặc hiệu, có thể gặp ở nhiều tình trạng như thiếu máu, rối loạn tuyến giáp, thiếu ngủ, căng thẳng hoặc các bệnh lý mạn tính.

Mặc dù thiếu vitamin D có thể cùng xuất hiện với tình trạng mệt mỏi, không nên xem mệt mỏi đơn thuần là dấu hiệu đủ để xác định thiếu vitamin D hoặc tự mua vitamin D liều cao để điều trị.

3. Nguyên nhân và những ai có nguy cơ thiếu vitamin D?

3.1. Ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời

Ánh nắng là nguồn giúp cơ thể tổng hợp vitamin D. Những người thường xuyên ở trong nhà, ít ra ngoài trời hoặc che phủ phần lớn bề mặt da có thể có nguy cơ nhận được ít vitamin D từ nguồn này.

Tuy nhiên, lượng vitamin D được tổng hợp còn phụ thuộc vào thời điểm, mùa, điều kiện môi trường, màu da và nhiều yếu tố khác. Không có một khoảng thời gian phơi nắng phù hợp cho tất cả mọi người.

Bạn không nên cố tình phơi nắng quá lâu để tăng vitamin D vì tia UV cũng có thể gây tổn thương da. Có thể kết hợp chế độ ăn phù hợp và nguồn bổ sung khi cần thiết.

3.2. Chế độ ăn thiếu vitamin D

Vitamin D tự nhiên có trong tương đối ít loại thực phẩm. Người ít ăn cá béo, trứng hoặc các thực phẩm được tăng cường vitamin D có thể khó đáp ứng đủ nhu cầu chỉ qua chế độ ăn.

Những người ăn kiêng nghiêm ngặt hoặc có chế độ ăn thiếu đa dạng cũng cần chú ý đến lượng vitamin D được cung cấp hằng ngày.

3.3. Tuổi cao

Khi tuổi tăng lên, khả năng tổng hợp vitamin D tại da có thể giảm. Người cao tuổi cũng có thể ít ra ngoài, ăn uống kém đa dạng hoặc mắc các bệnh lý ảnh hưởng đến hấp thu và chuyển hóa vitamin D.

Vì vậy, nhóm này cần được đánh giá nhu cầu dinh dưỡng dựa trên chế độ ăn, sức khỏe xương, bệnh nền và các yếu tố nguy cơ cá nhân.

3.4. Rối loạn hấp thu hoặc bệnh lý gan, thận

Một số bệnh đường tiêu hóa như bệnh celiac, bệnh Crohn hoặc các tình trạng gây kém hấp thu chất béo có thể làm giảm hấp thu vitamin D.

Ngoài ra, bệnh gan hoặc bệnh thận mạn tính có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa vitamin D. Người mắc các bệnh lý này không nên tự điều chỉnh liều bổ sung mà cần trao đổi với bác sĩ.

3.5. Béo phì hoặc phẫu thuật giảm cân

Người béo phì có nguy cơ vitamin D trong máu thấp hơn trong một số trường hợp. Sau phẫu thuật giảm cân, đặc biệt khi khả năng hấp thu chất dinh dưỡng bị ảnh hưởng, nguy cơ thiếu vitamin D cũng có thể tăng.

Những trường hợp này có thể cần kế hoạch theo dõi và bổ sung riêng tùy tình trạng sức khỏe.

3.6. Sử dụng một số loại thuốc

Một số thuốc có thể ảnh hưởng đến hấp thu, chuyển hóa hoặc nồng độ vitamin D trong cơ thể. Nếu đang sử dụng thuốc lâu dài và thuộc nhóm có nguy cơ thiếu hụt, bạn nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ để đánh giá nhu cầu theo dõi.

Không tự ý ngừng thuốc kê đơn chỉ vì lo ngại thuốc ảnh hưởng đến vitamin D.

4. Thiếu vitamin D ở người lớn được chẩn đoán như thế nào?

Các biểu hiện như đau xương, yếu cơ hoặc mệt mỏi không đủ để xác định tình trạng thiếu vitamin D. Khi có chỉ định, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm máu đo 25-hydroxyvitamin D [25(OH)D], là chỉ số thường được sử dụng để đánh giá tình trạng vitamin D.

Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), mức 25(OH)D dưới 12 ng/mL (30 nmol/L) có liên quan đến nguy cơ thiếu vitamin D; mức từ 20 ng/mL (50 nmol/L) trở lên được xem là đủ cho phần lớn người khỏe mạnh theo tiêu chí của Hội đồng Thực phẩm và Dinh dưỡng Hoa Kỳ. Tuy nhiên, ngưỡng đánh giá có thể khác nhau tùy hướng dẫn và tình trạng lâm sàng.

Không phải người trưởng thành khỏe mạnh nào cũng cần xét nghiệm vitamin D định kỳ. Việc xét nghiệm nên dựa trên triệu chứng, yếu tố nguy cơ và đánh giá của nhân viên y tế.

Nếu kết quả cho thấy thiếu hụt, bác sĩ sẽ cân nhắc mức độ thiếu, nguyên nhân, bệnh nền và các yếu tố liên quan để đưa ra kế hoạch bổ sung phù hợp.

5. Cách bổ sung vitamin D cho người lớn an toàn

5.1. Tăng cường thực phẩm giàu vitamin D

Thực phẩm giàu vitamin D

Bạn có thể bổ sung vitamin D thông qua chế độ ăn đa dạng, bao gồm:

• Cá béo: Cá hồi, cá thu, cá mòi và một số loại cá béo khác.
• Trứng: Lòng đỏ trứng có chứa một lượng vitamin D.
• Nấm: Một số loại nấm được tiếp xúc với tia UV có thể cung cấp vitamin D.
• Thực phẩm tăng cường vitamin D: Một số loại sữa, đồ uống thực vật hoặc ngũ cốc có bổ sung vitamin D. Nên đọc nhãn để kiểm tra hàm lượng thực tế.

Vitamin D tan trong chất béo và thường được hấp thu tốt hơn khi dùng cùng bữa ăn có chứa một lượng chất béo. Tuy nhiên, không cần ăn nhiều chất béo để bổ sung vitamin D.

5.2. Duy trì hoạt động ngoài trời hợp lý

Hoạt động ngoài trời giúp duy trì vận động thể chất và có thể hỗ trợ quá trình tổng hợp vitamin D. Bạn nên lựa chọn hoạt động phù hợp với sức khỏe, đồng thời bảo vệ da khỏi tác hại của tia UV.

Không nên coi việc phơi nắng kéo dài là phương pháp điều trị thiếu vitamin D. Với người có nguy cơ thiếu hụt, chế độ ăn và sản phẩm bổ sung có thể cần được cân nhắc thêm.

5.3. Bổ sung vitamin D bằng sản phẩm khi cần thiết

Sản phẩm bổ sung vitamin D có thể phù hợp với một số người có khẩu phần ăn chưa đáp ứng đủ nhu cầu hoặc có nguy cơ thiếu hụt. Tuy nhiên, liều dùng cần dựa trên độ tuổi, chế độ ăn, bệnh nền, thuốc đang sử dụng và tình trạng vitamin D nếu đã được xét nghiệm.

Theo mức khuyến nghị dinh dưỡng của NIH, lượng vitamin D cần thiết mỗi ngày đối với người trưởng thành thường là:

• Người từ 19–70 tuổi: 600 IU/ngày (15 microgam).
• Người trên 70 tuổi: 800 IU/ngày (20 microgam).

Đây là mức khuyến nghị tổng lượng vitamin D hằng ngày cho người khỏe mạnh, không phải liều điều trị cho người đã được chẩn đoán thiếu vitamin D. Người thiếu hụt có thể cần phác đồ khác theo chỉ định chuyên môn.

Khi chọn sản phẩm, nên kiểm tra hàm lượng vitamin D trong mỗi viên hoặc mỗi giọt, dạng vitamin D, hướng dẫn sử dụng và các thành phần đi kèm. Tránh dùng đồng thời nhiều sản phẩm có chứa vitamin D mà không cộng tổng lượng sử dụng.

Lưu ý về bổ sung vitamin D cho trẻ em

Nhu cầu vitamin D của trẻ em khác với người trưởng thành và cần được cân nhắc theo độ tuổi, chế độ dinh dưỡng cũng như tình trạng sức khỏe. Nếu phụ huynh đang tìm hiểu sản phẩm bổ sung vitamin D cho trẻ, có thể tham khảo Dung Dịch Nhỏ Giọt VitK2+VitD3 tại nhà thuốc Wellcare. Sản phẩm kết hợp vitamin D3 và vitamin K2, phù hợp để phụ huynh tìm hiểu thêm về giải pháp bổ sung vi chất cho trẻ.

Trước khi dùng, phụ huynh nên kiểm tra kỹ độ tuổi sử dụng, hàm lượng vitamin D3 và vitamin K2, liều dùng, lưu ý khi phối hợp với các sản phẩm bổ sung khác. Không nên tự ý tăng liều hoặc dùng đồng thời nhiều sản phẩm chứa vitamin D. 

Tham khảo sản phẩm: Dung Dịch Nhỏ Giọt VitK2+VitD3

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

5.4. Không tự ý dùng vitamin D liều cao

Vitamin D là vitamin tan trong chất béo. Sử dụng quá nhiều từ sản phẩm bổ sung có thể gây tăng canxi máu, dẫn đến buồn nôn, nôn, chán ăn, yếu cơ, rối loạn nhịp tim hoặc tổn thương thận trong trường hợp nghiêm trọng.

Đối với người trưởng thành khỏe mạnh, mức dung nạp tối đa thường là 4.000 IU/ngày từ tất cả các nguồn. Đây không phải mục tiêu cần đạt và cũng không có nghĩa mức thấp hơn luôn phù hợp với tất cả mọi người. Một số trường hợp thiếu hụt đã được chẩn đoán có thể được bác sĩ chỉ định liều cao hơn trong thời gian giới hạn và theo dõi phù hợp.

Nếu đang mắc bệnh thận, tăng canxi máu, có tiền sử sỏi thận hoặc sử dụng thuốc ảnh hưởng đến chuyển hóa vitamin D, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung.

6. Khi nào nên đi khám?

Bạn nên trao đổi với bác sĩ nếu có những biểu hiện như:

• Đau xương hoặc yếu cơ kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Khả năng vận động giảm, đi lại khó khăn hoặc thường xuyên té ngã.
• Gãy xương sau chấn thương nhẹ hoặc có nguy cơ loãng xương.
• Có bệnh lý đường tiêu hóa gây kém hấp thu, bệnh gan hoặc bệnh thận mạn tính.
• Đang dùng thuốc lâu dài có thể ảnh hưởng đến vitamin D.
• Đã bổ sung vitamin D nhưng vẫn có triệu chứng hoặc lo ngại về liều sử dụng.

Bác sĩ có thể đánh giá nguy cơ, chỉ định xét nghiệm khi phù hợp và hướng dẫn bổ sung vitamin D cùng các chất dinh dưỡng khác nếu cần.

Nếu xuất hiện nôn nhiều, lú lẫn, yếu nghiêm trọng hoặc rối loạn nhịp tim trong khi đang dùng vitamin D liều cao, cần tìm kiếm hỗ trợ y tế khẩn cấp.

7. Câu hỏi thường gặp về thiếu vitamin D ở người lớn

7.1. Thiếu vitamin D có gây mệt mỏi không?

Mệt mỏi có thể xuất hiện cùng tình trạng thiếu vitamin D, nhưng đây là triệu chứng không đặc hiệu. Thiếu máu, rối loạn tuyến giáp, thiếu ngủ và nhiều vấn đề sức khỏe khác cũng có thể gây mệt mỏi. Không nên tự chẩn đoán thiếu vitamin D chỉ dựa vào biểu hiện này.

7.2. Người lớn cần bổ sung bao nhiêu vitamin D mỗi ngày?

Theo mức khuyến nghị của NIH, người trưởng thành từ 19–70 tuổi thường cần 600 IU/ngày và người trên 70 tuổi cần 800 IU/ngày. Đây là lượng khuyến nghị tổng thể cho người khỏe mạnh; liều điều trị thiếu hụt cần được cá nhân hóa theo đánh giá chuyên môn.

7.3. Có thể bổ sung vitamin D chỉ bằng ánh nắng không?

Ánh nắng giúp cơ thể tổng hợp vitamin D, nhưng lượng tạo ra thay đổi theo nhiều yếu tố như thời điểm, điều kiện môi trường, màu da và diện tích da tiếp xúc. Vì vậy, không thể xác định một thời gian phơi nắng cố định phù hợp cho tất cả mọi người. Chế độ ăn và sản phẩm bổ sung có thể cần thiết tùy từng trường hợp.

7.4. Có nên uống vitamin D cùng canxi không?

Vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi, nhưng không phải ai cũng cần bổ sung đồng thời hai chất này. Việc sử dụng canxi cần dựa trên khẩu phần ăn, sức khỏe xương, bệnh nền và nguy cơ sỏi thận hoặc tăng canxi máu. Bạn nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi phối hợp các sản phẩm bổ sung.

7.5. Có cần xét nghiệm vitamin D trước khi bổ sung không?

Không phải người trưởng thành khỏe mạnh nào cũng cần xét nghiệm trước khi sử dụng lượng vitamin D theo nhu cầu dinh dưỡng thông thường. Tuy nhiên, nếu nghi ngờ thiếu hụt, có bệnh nền hoặc dự định sử dụng liều cao, nên được nhân viên y tế đánh giá và chỉ định xét nghiệm khi phù hợp.

8. Lời khuyên: Bổ sung đúng nhu cầu quan trọng hơn dùng liều cao

Vitamin D cần thiết cho sức khỏe xương và hoạt động bình thường của cơ bắp, nhưng bổ sung quá mức có thể gây hại. Để chăm sóc sức khỏe lâu dài, bạn nên duy trì chế độ ăn đa dạng, vận động thường xuyên, bảo vệ da khi hoạt động ngoài trời và kiểm tra các yếu tố nguy cơ thiếu hụt.

Nếu cần dùng sản phẩm bổ sung vitamin D, hãy đọc kỹ nhãn, kiểm tra hàm lượng và tránh dùng trùng lặp từ nhiều sản phẩm. Người có bệnh lý nền, đang sử dụng thuốc dài ngày hoặc đã được chẩn đoán thiếu vitamin D nên được tư vấn về liều dùng và thời gian theo dõi.

Kết luận

Thiếu vitamin D ở người lớn có thể không gây triệu chứng rõ ràng, nhưng tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng và kéo dài có thể ảnh hưởng đến xương và cơ. Chế độ ăn hợp lý, hoạt động ngoài trời an toàn và bổ sung đúng nhu cầu là những biện pháp quan trọng để duy trì lượng vitamin D phù hợp. Khi có triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ, hãy tham khảo ý kiến nhân viên y tế thay vì tự dùng vitamin D liều cao.

Wellcare Pharmacy khuyến khích bạn chủ động tìm hiểu nhu cầu dinh dưỡng và tham khảo ý kiến dược sĩ khi cần lựa chọn sản phẩm bổ sung vitamin D phù hợp. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe không thay thế chế độ ăn cân bằng hoặc phác đồ điều trị được chỉ định.

 Nhà thuốc Wellcare – An tâm chăm sóc sức khỏe gia đình bạn.

Tài liệu tham khảo

1. NIH Office of Dietary Supplements – Vitamin D, Fact Sheet for Health Professionals: https://ods.od.nih.gov/factsheets/Vitamind-HealthProfessional/
2. MedlinePlus – Vitamin D Deficiency: https://medlineplus.gov/vitaminddeficiency.html
3. National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases (NIAMS) – Calcium and Vitamin D: Important for Bone Health: https://www.niams.nih.gov/health-topics/calcium-and-vitamin-d-important-bone-health
4. U.S. Preventive Services Task Force – Vitamin D Deficiency in Adults: Screening: https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/document/RecommendationStatementFinal/vitamin-d-deficiency-screening

Nội dung nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hoặc hướng dẫn điều trị của bác sĩ.

Tổng hợp thông tin – Dược sĩ Nguyễn Hồng Châu

Nhà thuốc Wellcare – Wellcare Pharmacy cung cấp các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, bổ sung vitamin và khoáng chất cho bé.

Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn!

📞 Gọi ngay 0339.455.839  hoặc truy cập Fanpage Hệ thống Nhà thuốc Wellcare để nhận tư vấn miễn phí!