Sữa thủy phân toàn phần là gì? Công dụng và cách lựa chọn cho bé

Khi trẻ được chẩn đoán dị ứng đạm sữa bò, việc lựa chọn nguồn sữa thay thế phù hợp là mối quan tâm lớn của nhiều cha mẹ. Trong số các sản phẩm dinh dưỡng chuyên biệt, sữa thủy phân toàn phần (Extensively Hydrolyzed Formula – eHF) thường được nhắc đến như một lựa chọn quan trọng giúp trẻ hạn chế tiếp xúc với các protein sữa bò có khả năng gây dị ứng.

Vậy sữa thủy phân toàn phần là gì? Loại sữa này có điểm gì khác so với sữa thủy phân một phần và sữa amino acid? Trẻ nào nên sử dụng, có cần dùng lâu dài không và cha mẹ cần lưu ý gì khi lựa chọn?

Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ đặc điểm của sữa thủy phân toàn phần, vai trò trong chế độ dinh dưỡng của trẻ dị ứng đạm sữa bò và cách sử dụng an toàn, phù hợp.

1. Sữa thủy phân toàn phần là gì?

Sữa thủy phân toàn phần (Extensively Hydrolyzed Formula – eHF) là loại sữa công thức trong đó protein đã được xử lý bằng enzyme để phân cắt thành các chuỗi peptide có kích thước nhỏ hơn so với protein nguyên vẹn.

Quá trình này được gọi là thủy phân protein. Mục đích là làm giảm khả năng các thành phần protein còn lại kích hoạt phản ứng dị ứng ở trẻ nhạy cảm với đạm sữa bò.

Trong sữa công thức thông thường, nguồn protein từ sữa bò chủ yếu gồm hai nhóm:

• Casein: Là nhóm protein chiếm tỷ lệ lớn trong sữa bò, có cấu trúc tương đối bền.
• Whey protein (đạm whey): Gồm nhiều loại protein hòa tan, trong đó có beta-lactoglobulin và alpha-lactalbumin.

Ở sữa thủy phân toàn phần, protein whey, casein hoặc cả hai có thể được xử lý bằng enzyme để tạo thành các peptide nhỏ hơn và một phần acid amin tự do. Tùy công nghệ sản xuất, thành phần protein và mức độ thủy phân của mỗi sản phẩm có thể khác nhau.

Theo tài liệu chuyên môn của ESPGHAN năm 2024, sữa thủy phân toàn phần từ sữa bò thường chứa các peptide có khối lượng phân tử dưới 3.000 Dalton, phần lớn dưới 1.500 Dalton. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào một con số khối lượng phân tử để kết luận sản phẩm có hiệu quả điều trị dị ứng hay không. Công thức cần được đánh giá về khả năng dung nạp và hiệu quả lâm sàng.

1.1. Cơ chế thủy phân protein trong sữa

Protein là những phân tử lớn được cấu tạo từ nhiều acid amin liên kết với nhau bằng các liên kết peptide.

Trong quá trình sản xuất sữa thủy phân toàn phần, nhà sản xuất sử dụng enzyme để cắt các liên kết này, tạo ra những đoạn protein ngắn hơn gọi là peptide.

Có thể hình dung quá trình này như sau:

Quá trình thuỷ phân protein

Khi protein được phân cắt thành các peptide nhỏ, cấu trúc nhận diện của hệ miễn dịch có thể bị thay đổi hoặc giảm khả năng kích hoạt phản ứng dị ứng. Tuy nhiên, quá trình thủy phân không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn mọi thành phần có nguồn gốc từ sữa bò.

Một số trẻ vẫn có thể phản ứng với lượng peptide còn lại trong sữa thủy phân toàn phần. Vì vậy, đây không phải loại sữa đảm bảo tuyệt đối không gây dị ứng cho tất cả trẻ.

1.2. Sữa thủy phân toàn phần có phải sữa không chứa đạm sữa bò?

Không. Đây là điểm cha mẹ cần phân biệt rõ.

Sữa thủy phân toàn phần có thể vẫn sử dụng protein từ sữa bò làm nguyên liệu ban đầu, nhưng protein đã được phân cắt thành các peptide nhỏ hơn.

Trong khi đó, sữa amino acid sử dụng hỗn hợp acid amin tự do làm nguồn protein, không chứa chuỗi peptide protein sữa bò theo công thức thông thường.

Do đó:

• Sữa thủy phân toàn phần: vẫn có peptide có nguồn gốc từ protein sữa bò.
• Sữa amino acid: sử dụng acid amin tự do.
• Cả hai đều là những nhóm công thức chuyên biệt có thể được bác sĩ cân nhắc trong kiểm soát dị ứng đạm sữa bò, nhưng đối tượng chỉ định không hoàn toàn giống nhau.

2. Sữa thủy phân toàn phần có công dụng gì?

Sữa thủy phân toàn phần được sử dụng chủ yếu trong chế độ dinh dưỡng cho trẻ dị ứng đạm sữa bò khi trẻ cần nguồn sữa công thức thay thế.

2.1. Hỗ trợ kiểm soát dị ứng đạm sữa bò

Dị ứng đạm sữa bò xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng với protein trong sữa bò. Ở trẻ mắc tình trạng này, việc tiếp tục sử dụng sữa công thức chứa protein sữa bò nguyên vẹn có thể khiến các triệu chứng dị ứng kéo dài hoặc tái xuất hiện.

Sữa thủy phân toàn phần có protein đã được phân cắt thành các peptide nhỏ hơn, nhờ đó giảm khả năng gây phản ứng dị ứng ở phần lớn trẻ mắc dị ứng đạm sữa bò.

Theo hướng dẫn ESPGHAN và WAO, sữa thủy phân toàn phần có nguồn gốc từ sữa bò là một trong những lựa chọn được khuyến nghị cho trẻ dị ứng đạm sữa bò không thể bú mẹ đầy đủ, đặc biệt ở các trường hợp không có biểu hiện quá nặng.

2.2. Cung cấp dinh dưỡng thay thế khi trẻ không thể sử dụng sữa công thức thông thường

Trẻ nhỏ cần được cung cấp đủ năng lượng, protein, chất béo, carbohydrate, vitamin và khoáng chất để phát triển.

Khi trẻ phải loại bỏ sữa bò thông thường do dị ứng, việc lựa chọn nguồn sữa thay thế có thành phần dinh dưỡng phù hợp là rất quan trọng.

Các sản phẩm sữa thủy phân toàn phần dành cho trẻ nhũ nhi được thiết kế để cung cấp những dưỡng chất cần thiết theo độ tuổi. Tùy sản phẩm, công thức có thể bao gồm:

• Protein ở dạng peptide thủy phân.
• Chất béo cung cấp năng lượng và acid béo thiết yếu.
• Carbohydrate như lactose, maltodextrin hoặc glucose polymer.
• Vitamin và khoáng chất cần thiết cho tăng trưởng.
• Một số thành phần bổ sung khác tùy công thức.

Thành phần cụ thể khác nhau giữa các thương hiệu. Vì vậy, cha mẹ cần đọc nhãn sản phẩm và lựa chọn công thức phù hợp với độ tuổi, tình trạng dinh dưỡng cũng như hướng dẫn của bác sĩ.

2.3. Hỗ trợ cải thiện triệu chứng liên quan đến dị ứng

Khi trẻ thực sự mắc dị ứng đạm sữa bò và được sử dụng đúng công thức thay thế, các triệu chứng có liên quan đến dị ứng có thể dần cải thiện, bao gồm:

• Nôn hoặc nôn trớ liên quan đến dị ứng.
• Tiêu chảy, phân nhầy hoặc có máu.
• Một số biểu hiện táo bón liên quan đến dị ứng.
• Chàm da, phát ban hoặc ngứa.
• Bú kém, khó chịu và chậm tăng cân do triệu chứng kéo dài.

Tuy nhiên, hiệu quả không giống nhau ở mọi trẻ. Một số biểu hiện tiêu hóa có thể cải thiện trước, trong khi triệu chứng trên da có thể cần nhiều thời gian hơn.

Đặc biệt, nôn trớ, đầy hơi và quấy khóc không phải lúc nào cũng do dị ứng đạm sữa bò. ESPGHAN nhấn mạnh rằng dị ứng sữa bò không nên được chẩn đoán chỉ dựa trên những triệu chứng phổ biến, không đặc hiệu ở trẻ nhỏ.

2.4. Góp phần duy trì tăng trưởng khi trẻ phải loại trừ sữa bò

Nếu trẻ bị dị ứng đạm sữa bò nhưng không được cung cấp nguồn dinh dưỡng thay thế phù hợp, nguy cơ thiếu hụt năng lượng, protein, canxi, vitamin D và các vi chất khác có thể tăng lên.

Sữa thủy phân toàn phần phù hợp có thể giúp duy trì nguồn dinh dưỡng thay thế trong giai đoạn trẻ cần loại trừ protein sữa bò.

Cha mẹ vẫn cần theo dõi cân nặng, chiều dài hoặc chiều cao, lượng sữa trẻ uống và chế độ ăn hằng ngày. Nếu trẻ chậm tăng trưởng hoặc có dấu hiệu suy dinh dưỡng, cần được bác sĩ đánh giá lại.

Lưu ý: Sữa thủy phân toàn phần không phải thuốc điều trị dị ứng, không làm hệ miễn dịch hết dị ứng ngay lập tức và không đảm bảo phòng ngừa mọi phản ứng dị ứng.

3. Những trẻ nào nên sử dụng sữa thủy phân toàn phần?

Không phải trẻ nào cũng cần sử dụng sữa thủy phân toàn phần. Loại sữa này chủ yếu được cân nhắc trong chế độ dinh dưỡng của trẻ được chẩn đoán hoặc đang được bác sĩ đánh giá dị ứng đạm sữa bò.

3.1. Trẻ dị ứng đạm sữa bò mức độ nhẹ đến trung bình

Đây là nhóm trẻ thường được cân nhắc sử dụng sữa thủy phân toàn phần nếu không thể bú mẹ hoàn toàn hoặc cần bổ sung sữa công thức.

Một số biểu hiện có thể gặp gồm:

• Tiêu chảy kéo dài, phân nhầy hoặc có máu.
• Nôn, khó chịu sau khi uống sữa.
• Chàm da, phát ban hoặc ngứa.
• Táo bón có liên quan đến dị ứng.
• Bú kém, khó chịu hoặc tăng cân không đạt kỳ vọng.

Sau khi chuyển sang sữa thủy phân toàn phần theo chỉ định, trẻ cần được theo dõi để đánh giá sự cải thiện triệu chứng.

3.2. Trẻ cần loại trừ protein sữa bò để xác định chẩn đoán

Trong một số trường hợp nghi ngờ dị ứng đạm sữa bò, bác sĩ có thể chỉ định chế độ loại trừ protein sữa bò trong khoảng 2–4 tuần.

Với trẻ bú sữa công thức có triệu chứng nhẹ đến trung bình, sữa thủy phân toàn phần là một lựa chọn thường được sử dụng trong giai đoạn này.

Sau thời gian loại trừ, nếu triệu chứng cải thiện, cần đánh giá lại bằng cách đưa sữa bò trở lại khẩu phần theo quy trình phù hợp. Việc này giúp xác nhận liệu trẻ có thực sự mắc dị ứng đạm sữa bò hay không.

Nếu chỉ đổi sữa và thấy trẻ đỡ triệu chứng mà không thực hiện bước đánh giá lại, cha mẹ có thể nhầm lẫn giữa dị ứng thực sự với những vấn đề tiêu hóa tự cải thiện theo thời gian.

3.3. Trẻ cần nguồn dinh dưỡng thay thế trong thời gian điều trị dị ứng

Khi trẻ được xác định cần tránh protein sữa bò, bác sĩ sẽ lựa chọn công thức thay thế dựa trên độ tuổi, mức độ dị ứng và tình trạng dinh dưỡng.

Sữa thủy phân toàn phần có thể được sử dụng trong giai đoạn này để cung cấp dinh dưỡng, giúp trẻ duy trì tăng trưởng trong khi loại trừ tác nhân gây dị ứng.

3.4. Những trường hợp không nên tự ý dùng sữa thủy phân toàn phần

Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám trước khi lựa chọn loại sữa này nếu trẻ có:

• Tiền sử phản vệ hoặc phản ứng dị ứng nghiêm trọng với sữa bò.
• Nôn dữ dội, li bì, mất nước hoặc biểu hiện toàn thân sau khi uống sữa.
• Chậm tăng trưởng nghiêm trọng hoặc suy dinh dưỡng.
• Triệu chứng không cải thiện khi đã sử dụng sữa thủy phân toàn phần đúng hướng dẫn.
• Nghi ngờ mắc các bệnh lý tiêu hóa hoặc dị ứng thực phẩm khác.

Ở trẻ có tiền sử phản ứng nghiêm trọng, bác sĩ có thể ưu tiên sữa amino acid thay vì thử sữa thủy phân toàn phần. Không tự ý cho trẻ dùng thử tại nhà khi từng có phản ứng dị ứng nặng.

4. Phân biệt sữa thủy phân toàn phần và sữa thủy phân một phần

Sữa thủy phân toàn phần và sữa thủy phân một phần đều trải qua quá trình xử lý protein bằng enzyme. Tuy nhiên, mức độ phân cắt protein và mục đích sử dụng của hai loại sữa khác nhau.

Phân biệt sữa thuỷ phân một phần và sữa thuỷ phân toàn phần

4.1. Sữa thủy phân một phần là gì?

Sữa thủy phân một phần (Partially Hydrolyzed Formula – pHF) là loại sữa có protein được phân cắt thành các peptide nhỏ hơn protein nguyên vẹn, nhưng mức độ thủy phân chưa đủ để giảm nguy cơ gây dị ứng ở trẻ đã mắc dị ứng đạm sữa bò.

Loại sữa này có thể xuất hiện trong một số công thức dinh dưỡng thông thường, nhưng không được khuyến nghị để điều trị dị ứng đạm sữa bò.

4.2. Bảng so sánh hai loại sữa

Điều cha mẹ cần nhớ: Không phải cứ có chữ “HA”, “thủy phân” hoặc “hypoallergenic” trên bao bì là sản phẩm có thể dùng để điều trị dị ứng đạm sữa bò. Cần xác định rõ đó là sữa thủy phân một phần hay toàn phần.

Theo ESPGHAN 2024, sữa công thức thủy phân một phần từ sữa bò không được khuyến nghị trong chế độ loại trừ điều trị dị ứng đạm sữa bò.

5. Phân biệt sữa thủy phân toàn phần và sữa amino acid

Hai nhóm sữa này đều được sử dụng trong dinh dưỡng điều trị dị ứng đạm sữa bò, nhưng có sự khác biệt về nguồn protein và đối tượng sử dụng.

Phân biệt sữa thuỷ phân toàn phần và sữa amino acid

Khi nào trẻ cần chuyển từ sữa thủy phân toàn phần sang sữa amino acid?

Bác sĩ có thể cân nhắc sữa amino acid trong các tình huống:

• Trẻ có tiền sử dị ứng nghiêm trọng hoặc phản vệ với protein sữa bò.
• Trẻ không dung nạp hoặc vẫn có phản ứng với sữa thủy phân toàn phần.
• Trẻ có biểu hiện tiêu hóa nặng, chậm tăng trưởng hoặc suy dinh dưỡng liên quan đến dị ứng.
• Trẻ mắc một số bệnh lý dị ứng tiêu hóa đặc biệt cần chế độ dinh dưỡng chuyên biệt.

Không nên tự chuyển sang sữa amino acid chỉ vì trẻ uống sữa thủy phân toàn phần chưa quen vị hoặc đi ngoài có màu sắc khác trước. Cần xác định nguyên nhân và đánh giá đáp ứng trước khi thay đổi công thức.

Theo hướng dẫn WAO DRACMA 2024, sữa thủy phân toàn phần hoặc sữa thủy phân protein gạo thường được cân nhắc đầu tiên ở trẻ dị ứng đạm sữa bò không thể bú mẹ; sữa amino acid là lựa chọn tiếp theo. Tuy nhiên, ở một số trường hợp nặng, bác sĩ có thể lựa chọn amino acid ngay từ đầu.

6. Cách lựa chọn sữa thủy phân toàn phần phù hợp cho bé

Trên thị trường có nhiều sản phẩm sữa thủy phân toàn phần với thành phần và công thức khác nhau. Để lựa chọn phù hợp, cha mẹ nên quan tâm đến những tiêu chí sau.

6.1. Xác định đúng loại sữa thủy phân toàn phần

Đây là tiêu chí quan trọng nhất.

Khi tìm hiểu sản phẩm, cha mẹ cần kiểm tra:

• Sản phẩm có ghi rõ Extensively Hydrolyzed Formula (eHF) hay không.
• Nguồn protein là whey, casein hay kết hợp cả hai.
• Sản phẩm có được thiết kế dành cho trẻ dị ứng đạm sữa bò hay không.
• Độ tuổi sử dụng được ghi trên nhãn.
• Sản phẩm có thông tin rõ ràng về nhà sản xuất, đơn vị chịu trách nhiệm và hướng dẫn sử dụng hay không.

Không nên lựa chọn chỉ dựa trên những cụm từ quảng cáo như “dễ tiêu hóa”, “êm bụng”, “đạm thủy phân” hoặc “chống dị ứng”.

6.2. Kiểm tra thành phần dinh dưỡng

Một sản phẩm sữa thủy phân toàn phần phù hợp cần đảm bảo cung cấp dinh dưỡng theo độ tuổi của trẻ.

Cha mẹ có thể quan tâm đến:

• Protein: Đảm bảo nguồn đạm và hàm lượng phù hợp với nhu cầu tăng trưởng.
• Chất béo: Cung cấp năng lượng và acid béo thiết yếu.
• Carbohydrate: Có thể gồm lactose hoặc các loại carbohydrate khác tùy công thức.
• Canxi và vitamin D: Hỗ trợ phát triển xương và răng.
• Sắt và kẽm: Tham gia vào quá trình tạo máu, tăng trưởng và chức năng miễn dịch.
• Các vitamin và khoáng chất khác: Đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng theo độ tuổi.

Không có một công thức thành phần duy nhất phù hợp với tất cả trẻ. Việc lựa chọn cần dựa trên tình trạng dị ứng, khả năng tiêu hóa và nhu cầu dinh dưỡng của từng bé.

6.3. Không mặc định sữa thủy phân toàn phần phải không chứa lactose

Một hiểu lầm thường gặp là trẻ dị ứng đạm sữa bò phải sử dụng sữa không lactose.

Thực tế, lactose là đường tự nhiên trong sữa, còn dị ứng đạm sữa bò là phản ứng của hệ miễn dịch với protein.

Một số sản phẩm sữa thủy phân toàn phần có chứa lactose tinh khiết, nhưng vẫn có thể phù hợp với trẻ dị ứng đạm sữa bò nếu công thức đã được đánh giá an toàn và trẻ dung nạp được.

Trong một số trường hợp trẻ tiêu chảy nặng kéo dài, tổn thương niêm mạc ruột có thể dẫn đến thiếu hụt lactase thứ phát. Khi đó, bác sĩ có thể cân nhắc công thức không lactose trong thời gian nhất định.

Vì vậy, cha mẹ không nên tự loại bỏ lactose khỏi chế độ dinh dưỡng của trẻ chỉ vì trẻ bị dị ứng đạm sữa bò.

6.4. Lựa chọn sản phẩm phù hợp với độ tuổi

Nhu cầu dinh dưỡng của trẻ thay đổi theo từng giai đoạn phát triển.

Cha mẹ cần kiểm tra độ tuổi sử dụng trên bao bì, không tự ý dùng sản phẩm dành cho trẻ lớn hơn hoặc thay thế sữa công thức nhũ nhi bằng thức uống dinh dưỡng thông thường.

Nếu trẻ trên 12 tháng tuổi, bác sĩ có thể đánh giá khả năng tiếp tục sử dụng sữa thủy phân toàn phần hay chuyển sang chế độ ăn đa dạng với các nguồn dinh dưỡng thay thế phù hợp.

6.5. Ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng

Sữa công thức là nguồn dinh dưỡng quan trọng đối với trẻ nhỏ, vì vậy cha mẹ nên lựa chọn sản phẩm:

• Có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng.
• Có nhãn thành phần, hướng dẫn pha và bảo quản đầy đủ.
• Có thông tin về nhà sản xuất hoặc đơn vị nhập khẩu, phân phối chịu trách nhiệm.
• Được cung cấp từ nhà thuốc, đơn vị phân phối đáng tin cậy.
• Có bao bì nguyên vẹn, còn hạn sử dụng.

Đặc biệt, với sữa công thức chuyên biệt dành cho trẻ dị ứng, không nên tự mua sản phẩm không rõ nguồn gốc chỉ vì giá thành thấp hoặc được giới thiệu có công dụng tương tự.

7. Cách sử dụng sữa thủy phân toàn phần đúng cách

Sau khi được bác sĩ tư vấn và lựa chọn sản phẩm phù hợp, cha mẹ cần tuân thủ hướng dẫn pha và cho trẻ uống.

7.1. Pha sữa đúng tỷ lệ

Mỗi sản phẩm có công thức và hướng dẫn pha riêng. Cha mẹ cần:

1. Rửa tay sạch trước khi pha.
2. Vệ sinh dụng cụ pha sữa theo hướng dẫn.
3. Sử dụng nguồn nước an toàn và chuẩn bị nước theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
4. Đong lượng nước và bột sữa chính xác bằng muỗng đi kèm.
5. Không tự ý tăng hoặc giảm lượng bột sữa.
6. Kiểm tra nhiệt độ trước khi cho trẻ uống.

Không pha sữa quá đặc với mục đích tăng cân hoặc quá loãng vì có thể làm mất cân đối dinh dưỡng và điện giải.

7.2. Theo dõi phản ứng của trẻ khi bắt đầu sử dụng

Khi chuyển sang sữa thủy phân toàn phần, trẻ có thể cần thời gian để làm quen với mùi vị khác biệt so với sữa công thức thông thường.

Cha mẹ nên theo dõi:

• Trẻ có chịu uống sữa không.
• Có xuất hiện nôn, tiêu chảy hoặc đau bụng không.
• Tình trạng da có cải thiện hay xuất hiện phát ban mới.
• Trẻ có bú đủ lượng và duy trì hoạt động bình thường không.
• Cân nặng có tăng trưởng phù hợp không.

Nếu trẻ có dấu hiệu khó thở, phù môi hoặc lưỡi, lơ mơ, tím tái hay phản ứng toàn thân sau uống sữa, cần xử trí cấp cứu ngay.

7.3. Không tự ý đổi sữa liên tục

Việc thay đổi nhiều loại sữa trong thời gian ngắn có thể khiến cha mẹ khó đánh giá sản phẩm nào thực sự phù hợp với trẻ.

Nếu trẻ chưa cải thiện, cần xem xét:

• Trẻ đã được chẩn đoán đúng dị ứng đạm sữa bò hay chưa.
• Trẻ có vô tình tiếp xúc với protein sữa bò từ thức ăn hoặc sản phẩm khác không.
• Công thức đang dùng có phù hợp với mức độ dị ứng không.
• Trẻ có bệnh lý tiêu hóa hoặc dị ứng thực phẩm khác không.
• Trẻ có cần chuyển sang sữa amino acid hay công thức thay thế khác không.

Việc đổi sữa nên được thực hiện theo kế hoạch của bác sĩ.

7.4. Bảo quản sữa đúng cách

Cha mẹ cần tuân thủ hướng dẫn bảo quản trên bao bì. Một số nguyên tắc chung:

• Đậy kín nắp hộp sau khi sử dụng.
• Bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát.
• Không để sữa gần nguồn nhiệt hoặc nơi có độ ẩm cao.
• Không sử dụng sữa đã quá hạn.
• Không giữ lại phần sữa thừa trong bình sau khi trẻ đã uống.
• Tuân thủ thời gian sử dụng sau khi mở hộp theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Sữa đã pha cần được sử dụng và bảo quản theo hướng dẫn an toàn thực phẩm dành cho trẻ nhũ nhi; không tự ý để ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài.

8. Những lưu ý quan trọng khi cho trẻ sử dụng sữa thủy phân toàn phần

8.1. Sữa thủy phân toàn phần không phải sữa phòng ngừa dị ứng

Một số cha mẹ lựa chọn sữa thủy phân toàn phần vì nghĩ rằng loại sữa này có thể giúp trẻ không mắc dị ứng đạm sữa bò.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ hai mục đích:

• Điều trị dị ứng: Sữa thủy phân toàn phần có vai trò trong chế độ dinh dưỡng của trẻ đã mắc dị ứng đạm sữa bò.
• Phòng ngừa dị ứng: Hiện chưa có đủ bằng chứng để khẳng định sử dụng sữa thủy phân toàn phần thường quy có thể ngăn ngừa dị ứng thực phẩm ở trẻ.

Theo EAACI và các tổng quan bằng chứng được ESPGHAN dẫn lại, chưa có cơ sở đủ chắc chắn để khuyến nghị sử dụng sữa thủy phân nhằm phòng ngừa dị ứng đạm sữa bò ở trẻ khỏe mạnh.

8.2. Sữa thủy phân toàn phần không thay thế sữa mẹ khi trẻ có thể bú mẹ

Sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng được ưu tiên cho trẻ nhỏ, kể cả trẻ dị ứng đạm sữa bò.

Nếu trẻ bú mẹ và có biểu hiện nghi ngờ dị ứng, bác sĩ có thể hướng dẫn mẹ tạm thời loại bỏ protein sữa bò khỏi khẩu phần trong thời gian phù hợp, đồng thời theo dõi triệu chứng của trẻ.

Không nên tự ý ngừng cho con bú hoặc chuyển sang sữa công thức chuyên biệt khi chưa có đánh giá.

8.3. Một số trẻ vẫn có thể phản ứng với sữa thủy phân toàn phần

Mặc dù quá trình thủy phân giúp giảm đáng kể khả năng gây dị ứng, sữa eHF vẫn có thể chứa các peptide có nguồn gốc từ protein sữa bò.

Một tỷ lệ nhỏ trẻ dị ứng đạm sữa bò vẫn có thể phản ứng với loại sữa này. Vì vậy, việc lựa chọn cần dựa trên tiền sử dị ứng và đánh giá của bác sĩ.

8.4. Không tự ý cho trẻ thử lại sữa bò

Nhiều trẻ có thể dần dung nạp protein sữa bò khi lớn lên. Tuy nhiên, khả năng hồi phục và thời điểm thử lại khác nhau tùy từng trẻ.

Đặc biệt, trẻ có tiền sử phản ứng nhanh, nổi mề đay toàn thân, phù mạch, khò khè hoặc phản vệ không được tự ý thử lại sữa bò tại nhà.

Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ và hướng dẫn phương pháp thử lại phù hợp, có thể cần thực hiện tại cơ sở y tế.

9. Câu hỏi thường gặp về sữa thủy phân toàn phần

9.1. Sữa thủy phân toàn phần có tốt không?

Sữa thủy phân toàn phần có vai trò quan trọng trong dinh dưỡng điều trị cho trẻ dị ứng đạm sữa bò. Loại sữa này giúp giảm khả năng kích hoạt phản ứng dị ứng so với công thức chứa protein sữa bò nguyên vẹn.

Tuy nhiên, không thể khẳng định đây là loại sữa tốt nhất cho mọi trẻ. Việc lựa chọn cần căn cứ vào tình trạng dị ứng, độ tuổi, khả năng dung nạp và nhu cầu dinh dưỡng.

9.2. Trẻ không bị dị ứng đạm sữa bò có nên uống sữa thủy phân toàn phần không?

Thông thường, trẻ không bị dị ứng đạm sữa bò không cần sử dụng sữa thủy phân toàn phần chỉ vì mục đích phòng ngừa dị ứng hoặc cải thiện tiêu hóa.

Nếu trẻ khỏe mạnh, tăng trưởng bình thường và dung nạp tốt sữa công thức phù hợp với độ tuổi, cha mẹ không cần tự ý chuyển sang công thức chuyên biệt.

9.3. Sữa thủy phân toàn phần có chứa lactose không?

Có thể có. Một số sản phẩm sữa thủy phân toàn phần chứa lactose, trong khi những sản phẩm khác sử dụng carbohydrate thay thế.

Dị ứng đạm sữa bò là phản ứng với protein, không phải đường lactose. Do đó, trẻ bị dị ứng đạm sữa bò không mặc nhiên phải sử dụng sữa thủy phân toàn phần không lactose.

9.4. Trẻ uống sữa thủy phân toàn phần đi ngoài phân xanh có bình thường không?

Phân của trẻ có thể thay đổi màu sắc, mùi và kết cấu khi chuyển sang công thức sữa mới. Phân xanh có thể xuất hiện trong một số trường hợp và không nhất thiết là dấu hiệu dị ứng hoặc bệnh lý.

Tuy nhiên, nếu trẻ đi ngoài phân có máu, tiêu chảy kéo dài, nôn nhiều, bú kém, sốt hoặc có dấu hiệu mất nước, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám.

9.5. Trẻ uống sữa thủy phân toàn phần bao lâu?

Không có thời gian sử dụng cố định cho tất cả trẻ.

Thời gian dùng phụ thuộc vào mức độ dị ứng, khả năng dung nạp lại protein sữa bò, tình trạng dinh dưỡng và kết quả đánh giá của bác sĩ.

Cha mẹ không nên tự ngưng sữa hoặc cho trẻ dùng lại sữa bò chỉ vì triệu chứng đã cải thiện.

9.6. Sữa thủy phân toàn phần có giúp trẻ tăng cân không?

Sữa thủy phân toàn phần được thiết kế để cung cấp dinh dưỡng cho trẻ theo độ tuổi, nhưng không phải sản phẩm chuyên biệt chỉ nhằm mục đích tăng cân.

Nếu trẻ bị chậm tăng cân do dị ứng đạm sữa bò, việc kiểm soát dị ứng và đảm bảo khẩu phần đủ năng lượng có thể giúp cải thiện tăng trưởng.

Nếu trẻ vẫn chậm tăng cân dù đã sử dụng sữa phù hợp, cần đánh giá lại lượng sữa, chế độ ăn và các nguyên nhân bệnh lý khác.

9.7. Sữa thủy phân toàn phần có vị đắng không?

Một số sản phẩm có vị đắng nhẹ hoặc mùi đặc trưng do protein đã được phân cắt thành các peptide nhỏ. Mức độ khác biệt tùy công thức và công nghệ sản xuất.

Trẻ có thể cần thời gian làm quen với mùi vị này. Cha mẹ không nên tự ý thêm đường, mật ong hoặc chất tạo ngọt vào sữa để trẻ dễ uống hơn.

10. Kết luận

Sữa thủy phân toàn phần là một trong những lựa chọn dinh dưỡng quan trọng cho trẻ dị ứng đạm sữa bò, đặc biệt trong các trường hợp nhẹ đến trung bình khi trẻ không thể bú mẹ đầy đủ. Nhờ quá trình thủy phân protein thành các peptide nhỏ hơn, loại sữa này giúp giảm đáng kể khả năng gây phản ứng dị ứng so với sữa công thức chứa protein sữa bò nguyên vẹn.

Tuy nhiên, sữa thủy phân toàn phần không phù hợp với mọi trẻ. Một số trường hợp dị ứng nặng hoặc không đáp ứng với công thức thủy phân toàn phần có thể cần sử dụng sữa amino acid theo chỉ định của bác sĩ.

Cha mẹ nên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đúng phân loại eHF, phù hợp với độ tuổi và nhu cầu dinh dưỡng của trẻ. Đồng thời, cần theo dõi triệu chứng, cân nặng và khả năng dung nạp trong suốt quá trình sử dụng.

Nếu trẻ có dấu hiệu nghi ngờ dị ứng đạm sữa bò, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán và tư vấn loại sữa phù hợp, tránh tự ý đổi sữa hoặc kiêng khem không cần thiết.

Tài liệu tham khảo y khoa

1. ESPGHAN (2024). Vandenplas Y, et al. An ESPGHAN Position Paper on the Diagnosis, Management, and Prevention of Cow’s Milk Allergy. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 78(2). Xem hướng dẫn ESPGHAN 2024.
2. World Allergy Organization (2024). DRACMA Guidelines Update XII – Recommendations on Milk Formula Supplements With and Without Probiotics for Infants and Toddlers With Cow’s Milk Allergy. Xem hướng dẫn WAO DRACMA XII.
3. European Academy of Allergy and Clinical Immunology (EAACI). Guideline: Preventing the Development of Food Allergy in Infants and Young Children. Xem hướng dẫn EAACI.

Nội dung nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hoặc hướng dẫn điều trị của bác sĩ.

Tổng hợp thông tin – Dược sĩ Nguyễn Trần Phương Thảo

Nhà thuốc Wellcare – Wellcare Pharmacy cung cấp các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ hệ tiêu hóa và giúp trẻ bị táo bón điều trị hiệu quả. Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn!

📞 Gọi ngay 0868.359.319 hoặc truy cập Fanpage Hệ thống Nhà thuốc Wellcare để nhận tư vấn miễn phí!