Chế độ ăn uống cho người viêm loét dạ dày: Nhóm thực phẩm nên ăn và không nên ăn

Viêm loét dạ dày có thể gây đau vùng thượng vị, đầy bụng, buồn nôn và khó chịu sau khi ăn. Vì lo ngại triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn, nhiều người chỉ ăn cháo, kiêng hoàn toàn thực phẩm chua hoặc loại bỏ nhiều nhóm thức ăn khỏi khẩu phần.

Tuy nhiên, chế độ ăn cho người viêm loét dạ dày không nhất thiết phải quá kiêng khem. Điều quan trọng là duy trì dinh dưỡng cân đối, lựa chọn món ăn phù hợp với khả năng dung nạp và tuân thủ điều trị nguyên nhân.

Vậy viêm loét dạ dày nên ăn gì, kiêng ăn gì và làm thế nào để xây dựng thực đơn hợp lý? Hãy cùng Nhà thuốc Wellcare tìm hiểu những nguyên tắc ăn uống có thể giúp giảm khó chịu và bảo vệ sức khỏe tiêu hóa.

 

Viêm loét dạ dày là gì?

Viêm dạ dày là tình trạng niêm mạc dạ dày bị viêm. Trong khi đó, loét dạ dày lại là tổn thương tạo thành ổ loét trên lớp niêm mạc. Ổ loét cũng có thể xuất hiện tại tá tràng.

Hai nguyên nhân quan trọng gây loét dạ dày tá tràng là nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) và sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAID), chẳng hạn ibuprofen hoặc naproxen.

Người bệnh có thể xuất hiện đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, buồn nôn, đầy bụng và nhanh no. Một số người lại không có triệu chứng rõ rệt.

 

Chế độ ăn có ảnh hưởng đến viêm loét dạ dày không?

Theo NIDDK, hiện chưa có bằng chứng đủ mạnh cho thấy một chế độ ăn đặc biệt có thể điều trị khỏi loét dạ dày tá tràng.

Thực phẩm cay, chua hoặc cà phê không được xem là nguyên nhân chính gây hình thành ổ loét. Tuy nhiên, chúng vẫn có thể khiến triệu chứng khó chịu tăng lên ở một số người. Do đó, ăn uống hợp lý chủ yếu giúp bảo đảm dinh dưỡng và cải thiện khả năng dung nạp thức ăn. 

Khi có loét do HP hoặc thuốc chống viêm, người bệnh vẫn cần được điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

 

Viêm loét dạ dày nên ăn gì? 7 nhóm thực phẩm phù hợp

 

Nhóm thực phẩm phù hợp cho người viêm loét dạ dày.

Nhóm thực phẩm phù hợp cho người viêm loét dạ dày.

 

1. Tinh bột và ngũ cốc dễ ăn

Tinh bột cung cấp năng lượng cho cơ thể. Trong những ngày đau bụng, buồn nôn hoặc khó tiêu, người bệnh có thể lựa chọn cơm mềm, cháo, khoai nấu chín, bánh mì mềm hoặc yến mạch.

Những món ăn này thường thuận tiện khi người bệnh muốn sử dụng thức ăn có kết cấu mềm.

Tuy nhiên, không cần duy trì chế độ chỉ ăn cháo trắng trong thời gian dài. Khi triệu chứng ổn định, nên ăn đa dạng hơn, bao gồm ngũ cốc nguyên hạt nếu dung nạp tốt.

 

2. Thịt nạc, cá, trứng và đậu phụ

Protein là dưỡng chất quan trọng đối với hoạt động và quá trình duy trì các mô của cơ thể.

Người bị viêm loét dạ dày có thể lựa chọn thịt gà bỏ da, thịt lợn nạc, cá, trứng chín và đậu phụ. Nên ưu tiên hấp, luộc, hầm hoặc nấu canh nếu các món chiên rán khiến người bệnh đầy bụng.

Không cần loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ hoặc trứng khi vẫn dung nạp tốt và không có chỉ định ăn kiêng riêng.

 

3. Rau củ được chế biến phù hợp

Rau củ cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất. Một số lựa chọn quen thuộc gồm bí đỏ, cà rốt, bí xanh, rau ngót và rau cải.

Khi đang có triệu chứng tiêu hóa, người bệnh có thể thử rau được nấu chín mềm, sử dụng với lượng vừa phải.

Không có cơ sở để khẳng định mọi loại rau sống hoặc thực phẩm giàu chất xơ đều gây hại cho ổ loét. Khi sức khỏe ổn định, nên duy trì khẩu phần rau củ đa dạng và bảo đảm vệ sinh thực phẩm.

 

4. Trái cây phù hợp với khả năng dung nạp

Người bị viêm loét dạ dày nếu dễ bị nóng rát khi ăn đồ chua, có thể lựa chọn chuối chín, đu đủ, táo, lê hoặc các loại trái cây ít chua hơn.

Không cần kiêng tất cả cam, quýt, bưởi hoặc dứa nếu chúng không gây khó chịu.

Nên ưu tiên trái cây nguyên quả, đồng thời theo dõi những loại thực phẩm khiến bản thân xuất hiện triệu chứng.

 

5. Sữa và chế phẩm từ sữa

Sữa và sữa chua có thể cung cấp protein, canxi và một số dưỡng chất thiết yếu.

Người bệnh có thể sử dụng sữa, sữa chua không đường hoặc chế phẩm phù hợp nếu không bị dị ứng hay không dung nạp lactose.

Tuy nhiên, sữa không phải phương pháp chữa loét dạ dày. Không nên uống quá nhiều sữa với mục đích trung hòa acid hoặc thay thế thuốc điều trị.

 

6. Nguồn chất béo không bão hòa

Chất béo là thành phần cần thiết trong khẩu phần. Có thể lựa chọn dầu ô liu, dầu thực vật phù hợp, cá và các loại hạt nếu dung nạp tốt.

Người thường bị đầy bụng sau bữa ăn nhiều dầu mỡ nên chú ý lượng chất béo sử dụng và cách chế biến.

Không cần loại bỏ hoàn toàn dầu mỡ, nhưng nên tránh ăn quá nhiều thực phẩm chiên rán trong một bữa.

 

7. Nước lọc, canh và súp

Duy trì đủ nước giúp cơ thể thực hiện các chức năng sinh lý bình thường.

Người bệnh có thể sử dụng nước lọc, canh, súp hoặc đồ uống phù hợp với nhu cầu.

Nước ấm có thể mang lại cảm giác dễ chịu cho một số người nhưng không có tác dụng tiêu diệt HP hoặc chữa lành ổ loét.

Người có chỉ định hạn chế dịch do bệnh tim hoặc bệnh thận cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.

 

Viêm loét dạ dày kiêng ăn gì? 6 nhóm cần chú ý

Không phải mọi người mắc viêm loét dạ dày đều cần kiêng giống nhau. Phần lớn các nhóm dưới đây nên được hạn chế khi làm tăng triệu chứng, thay vì loại bỏ tuyệt đối.

 

Nhóm thực phẩm người viêm loét dạ dày cần hạn chế khi gây khó chịu.

Nhóm thực phẩm người viêm loét dạ dày cần hạn chế khi gây khó chịu.

 

  •   Đồ ăn quá cay

Ớt, tiêu và món ăn nhiều gia vị cay có thể gây nóng rát hoặc khó chịu ở người nhạy cảm.

Nếu thường đau thượng vị sau khi ăn đồ cay, nên giảm lượng sử dụng và theo dõi triệu chứng.

  •   Thực phẩm có vị chua

Chanh, cam, dứa, cà chua và một số thực phẩm có tính acid có thể làm người đang bị khó tiêu hoặc trào ngược cảm thấy khó chịu hơn.

Tuy nhiên, thực phẩm chua không phải nguyên nhân chính gây loét dạ dày. Không cần loại bỏ toàn bộ rau quả có vị chua khi không có triệu chứng.

  •   Thực phẩm nhiều dầu mỡ

Món chiên rán, thức ăn nhanh và những bữa ăn chứa quá nhiều chất béo có thể làm tăng cảm giác đầy bụng ở một số người.

Có thể giảm lượng sử dụng và chuyển sang các phương pháp chế biến đơn giản hơn nếu nhận thấy triệu chứng xuất hiện sau ăn.

  •   Cà phê, trà đặc và nước tăng lực

Caffeine có thể làm tăng cảm giác cồn cào hoặc ợ nóng ở người nhạy cảm.

Người thường khó chịu sau khi uống cà phê, trà đặc hoặc nước tăng lực nên giảm lượng sử dụng hoặc tạm ngừng để theo dõi.

  •   Rượu bia

Rượu bia có thể kích thích và gây tổn thương niêm mạc dạ dày, đồng thời ảnh hưởng đến việc sử dụng một số thuốc.

Người đang có ổ loét hoặc đang điều trị nên tránh rượu bia và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.

  •   Đồ uống có gas và bữa ăn quá lớn

Nước ngọt có gas có thể làm tăng ợ hơi, chướng bụng ở một số người.

Ngoài ra, ăn quá no có thể khiến tình trạng đầy bụng hoặc khó tiêu trở nên rõ rệt hơn.

Người bệnh nên điều chỉnh khẩu phần và tránh những món ăn đã được ghi nhận là gây khó chịu.

 

Bảng thực phẩm nên ăn và cần hạn chế

 

NhómCó thể lựa chọnHạn chế nếu gây triệu chứng
Tinh bộtCơm, cháo, khoai, yến mạchMón chiên nhiều dầu
ProteinCá, thịt nạc, trứng, đậu phụMón thịt quá nhiều mỡ
Rau củRau xanh, bí đỏ, cà rốtLoại rau gây đầy bụng
Trái câyChuối, đu đủ, táo, lêTrái cây chua gây nóng rát
SữaSữa, sữa chua nếu dung nạp tốtSữa gây đầy bụng hoặc tiêu chảy
Đồ uốngNước lọc, canh, súpRượu bia; caffeine và nước có gas nếu gây khó chịu

Đây là bảng lựa chọn thực phẩm theo khả năng dung nạp, không phải chế độ ăn đặc hiệu để điều trị ổ loét.

 

7 thói quen ăn uống giúp giảm khó chịu

 

Thói quen giúp giảm khó chịu khi viêm loét dạ dày.

Thói quen giúp giảm khó chịu khi viêm loét dạ dày.

 

  •   Ăn với khẩu phần vừa phải

Nếu dễ đầy bụng hoặc nhanh no, người bệnh có thể giảm lượng ăn mỗi bữa và chia thành những bữa nhỏ hơn.

Không bắt buộc tất cả người bị viêm loét dạ dày phải ăn 5–6 bữa mỗi ngày.

  •   Ăn chậm và nhai kỹ

Duy trì tốc độ ăn hợp lý giúp người bệnh nhận biết cảm giác no và hạn chế tình trạng ăn quá nhiều trong một bữa.

  •   Tránh ăn quá no gần giờ ngủ

Người đồng thời có triệu chứng trào ngược nên tránh nằm ngay sau khi ăn và có thể cân nhắc kết thúc bữa tối trước giờ ngủ khoảng 3 giờ.

  •   Ưu tiên phương pháp chế biến dễ dung nạp

Có thể sử dụng các món hấp, luộc, hầm hoặc nấu canh nếu thực phẩm nhiều dầu mỡ khiến người bệnh khó chịu.

  •   Theo dõi món ăn gây triệu chứng

Ghi lại thực phẩm, lượng ăn, thời điểm ăn và biểu hiện đau bụng hoặc đầy hơi sau bữa ăn để xác định những món cần điều chỉnh.

  •   Tránh hút thuốc lá

Hút thuốc có liên quan đến nguy cơ loét dạ dày và có thể ảnh hưởng bất lợi đến quá trình lành tổn thương.

  •   Không tự ý dùng thuốc giảm đau

Những thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen và naproxen có thể làm tăng nguy cơ loét hoặc xuất huyết tiêu hóa.

Người đang dùng thuốc giảm đau dài ngày cần trao đổi với bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc kê đơn.

 

Gợi ý thực đơn một ngày

 

Gợi ý thực đơn một ngày cho người viêm loét dạ dày.

Gợi ý thực đơn một ngày cho người viêm loét dạ dày.

 

Bữa ănThực đơn tham khảo
SángCháo thịt nạc hoặc bánh mì mềm với trứng chín
Phụ sángChuối chín hoặc sữa chua nếu dung nạp tốt
TrưaCơm, cá hấp, canh bí xanh, rau luộc
Phụ chiềuĐu đủ hoặc trái cây phù hợp
TốiCơm, thịt gà luộc, canh rau củ
Đồ uốngNước lọc theo nhu cầu

Thực đơn cần được điều chỉnh theo tuổi, thể trạng và bệnh lý đi kèm. Không áp dụng nguyên mẫu cho người có yêu cầu dinh dưỡng đặc biệt.

 

Những sai lầm thường gặp

  •   Chỉ ăn cháo trắng: Có thể khiến khẩu phần thiếu protein và nhiều dưỡng chất nếu duy trì kéo dài.

  •   Uống nhiều sữa để chữa loét: Sữa không thay thế thuốc điều trị và không có bằng chứng chữa lành ổ loét.

  •   Kiêng toàn bộ rau xanh, trái cây: Có thể làm giảm chất xơ và các vi chất cần thiết.

  •   Chỉ điều chỉnh thực đơn mà không điều trị nguyên nhân: Loét do HP hoặc thuốc chống viêm cần được bác sĩ đánh giá và điều trị phù hợp.

 

Viêm loét dạ dày: Khi nào cần đi khám?

Người thường xuyên đau thượng vị, buồn nôn kéo dài, ăn nhanh no hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân nên được thăm khám để xác định nguyên nhân. Đặc biệt, cần đến cơ sở cấp cứu ngay nếu xuất hiện:

  •   Nôn ra máu hoặc chất nôn giống bã cà phê.

  •   Đi ngoài phân đen như hắc ín.

  •   Đau bụng dữ dội, đột ngột.

  •   Ngất hoặc choáng váng nghiêm trọng.

Những biểu hiện này có thể liên quan đến xuất huyết tiêu hóa, thủng ổ loét hoặc những tình trạng cần xử trí khẩn cấp.

 

Câu hỏi thường gặp

  →  Viêm loét dạ dày có ăn cơm được không?

Có. Người bệnh có thể ăn cơm nếu dung nạp tốt. Khi đau hoặc buồn nôn, có thể chọn cơm mềm và khẩu phần vừa phải.

 

  → Có phải kiêng hoàn toàn đồ chua và cay không?

Không nhất thiết. Nên hạn chế những thực phẩm thực sự làm tăng triệu chứng, thay vì kiêng tuyệt đối khi không có khó chịu.

 

  → Người bị viêm loét dạ dày uống sữa được không?

Có thể, nếu không dị ứng hoặc không dung nạp lactose. Tuy nhiên, sữa không phải phương pháp chữa loét.

 

  → Ăn uống lành mạnh có tiêu diệt được HP không?

Không. Chế độ ăn không thay thế phác đồ tiệt trừ HP do bác sĩ chỉ định.

 

  → Có cần ăn nhiều bữa nhỏ mỗi ngày không?

Người dễ đầy bụng hoặc nhanh no có thể thử chia nhỏ khẩu phần. Không có số bữa bắt buộc áp dụng cho tất cả người bệnh.

 

Kết luận

Viêm loét dạ dày nên ăn gì phụ thuộc vào triệu chứng, tình trạng sức khỏe và khả năng dung nạp của từng người. Một chế độ ăn cân đối với cơm, thịt nạc, cá, rau củ, trái cây và nước uống phù hợp có thể giúp duy trì dinh dưỡng, hạn chế khó chịu.

Quan trọng hơn, người bệnh cần xác định và điều trị nguyên nhân gây loét thay vì chỉ kiêng ăn hoặc tự sử dụng thuốc.

 

Tài liệu tham khảo

  1. NIDDK. Eating, Diet, & Nutrition for Peptic Ulcers. https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/peptic-ulcers-stomach-ulcers/eating-diet-nutrition
  2. NIDDK. Peptic Ulcers (Stomach or Duodenal Ulcers). https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/peptic-ulcers-stomach-ulcers/
  3. NHS. Stomach Ulcer. https://www.nhs.uk/conditions/stomach-ulcer/

 

Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hoặc hướng dẫn điều trị của bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa.

 

Tổng hợp thông tin – Dược sĩ Nguyễn Thị Thảo Nguyên

 

Nhà thuốc Wellcare – Wellcare Pharmacy cung cấp các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và tư vấn sử dụng sản phẩm phù hợp với nhu cầu của từng gia đình.

Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn!

Gọi ngay 0339.455.839 hoặc truy cập Fanpage Hệ thống Nhà thuốc Wellcare để được tư vấn.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *